रेम बिक, पोखरा । बुटवलकी मनिषा ( वर्ष२७ ), एमपिएच अध्ययनका लागि पोखरा विश्वविद्यालय आउने निधो भयो । पोखरा महानगरपालिकाको लेखनाथमा रहेको पोखरा विश्वविद्यालय छेऊमै उनले ‘लेडिज होस्टेल’ खोजिन् । आमासँग लेखनाथ आएकी उनले विश्वविद्यालयकै छेऊमा एउटा ‘लेडिज होस्टेल’ फेला पारिन् ।
विश्वविद्यालय छेऊमै रहेको होस्टेलबाट अध्ययनका लागि सजिलो हुने भएकोले होस्टेलको नियमअनुसारको शुल्क बुझाउने गरि मनिषा सो होस्टेलमा बस्ने निधो भयो । र, भर्नाका लागि होस्टेल संचालकले उनको पुरा नाम सोधे ।
‘मनिषा बिक’, मनिषाले आफ्नो पुरा नाम सुनाईन् । तब होस्टेल संचालकको अनुहार अमिलियो । उनी धर्मराउन थालिन् । अघिसम्म होस्टेल बस्ने विषयमा अन्तिम कुराकानी भैसकेका होस्टेल संचालकले अब भने ‘एकचोटी श्रीमानलाई सोध्ने’ भन्दै पन्छिईन् ।
स्थानिय जमुना सापकोटा र उनको श्रीमान बिजय सापकोटाले केही वर्षयता आफ्नै घरमा लेडिज होस्टेल चलाउँदै आएका छन् । हालसम्म यो होस्टेल विधिवत दर्ता समेत भएको छैन ।
मनिषा र उनकी आमा बिमला बिक र उनकी साथी ज्योती सुनार छक्कै परे । एकाएक होस्टेल संचालकले कुरा फेरे । हाम्रो होस्टेलमा नबस भन्दै झर्किन थाले । कारण, अचम्मको थियो । होस्टेल संचालकले भनिन्–‘यत्रो होस्टेलमा यी नानीलाई मात्रै मैले कसरी छुट्टै खाना पकाऊँ ?’ जातकै कारणले होस्टेल बस्न नपाउने निर्णय त्यहाँको संचालकले सुनाएपछि बिक आमाछोरी अवाक भए ।
अब मनिषा र उनकी आमालाई तल्लो जातको भन्दै होस्टेलले भेदभाव गरेपछि उनीहरुलाई प्रहरीकोमा जानुको विकल्पै थिएन । र, आफ्नो आफन्त समेत रहेका लेखनाथका दलित अगुवा कुमार सुनारसँग उनीहरुले सहयोग मागे । सुनारकै पहलमा उनीहरुले जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीमा उजुरी दिए । मनिषाकै साथी रहेकी ज्योती सुनार उजुरीकर्ता रहेर जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीमा उजुरी परेको छ ।
केश फिर्ता गर्न दबाब
प्रहरीकोमा आईसकेपछि जमुना सापकोटाले आफूले गल्ती गरेको भन्दै माफि मागिन् । स्थानिय केही नेता र अगुवाहरुलाई समेत साथमा लिएर आएकी सापकोटाले अब आईन्दा यस्तो व्यवहार नगर्ने भन्दै प्रहरीमा दिएको उजुरी फिर्ता गर्न अनुनय गरिन् । र, तिनै सापकोटालाई साथ दिन प्रहरी कार्यालयसम्म आईपुगेकी थिईन्, सोही वडा (वडा नम्बर ३०) का जननिर्वाचित सदस्य रमा नेपाली ।
रमाले भनिन्–‘बिचरा उहाँलाई थाहा नभएर हो त्यस्तो भन्नुभएको । उहाँले गल्ती त गर्नुभएकै हो । तर उहाँले माफि मागिसक्नुभएको छ । एकचोटीलाई माफि दिनुपर्छ ।’ यद्यपि पीडित बिक र उनका आफन्त भने जनप्रतिनीधिले देखाएको व्यवहारले निराश छन् । उनीहरुले पीडितलाई न्याय दिलाएर भेदभाव गर्नेलाई कानुनसम्मत कारबाही गर्नुपर्नेमा झन् पीडकलाई नै जोगाउने गरि अभिव्यक्ति दिएको आरोप लगाएका छन् ।
सापकोटाको तर्फबाट आएका केही व्यक्तिहरु र उनै जनप्रतिनीधि रमा नेपालीले दुवै पक्ष मिल्नुपर्ने भन्दै बिक र उनका आफन्तलाई दबाब दिएपनि प्रहरीले मिलापत्र बनाउन मानेन । डिएसपी रवीन्द्रमान गुरुङले जातिय विभेदलाई सामान्य बादविवाद जसरी दुई पक्ष राखेर मिलापत्र गराउन नमिल्ने जवाफ फर्काए । उनले सुझाए, ‘कि दुई पक्ष आफू–आफू मिल्नोस् । होईन भने प्रहरी साक्षी बसेर मिलापत्र गराउन यो केसमा मिल्दैन ।’
सापकोटा सहित उनको पक्षमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीमा आएका व्यक्तिहरुले बाहिरै वकिलमार्फत मिलापत्र गर्ने प्रस्ताव गरे । तर मनिषाले यसो गर्दा आफूले न्याय नपाउने महशुस गरिन् । र, उनले प्रहरीमा दिएको उजुरी फिर्ता नलिने भईन् ।
महानगरभित्रै विभेदको सगरमाथा
त्यसो त अधिकांश जातिय विभेदका घटना प्रहरीसम्म आईपुग्दैनन् । स्थानिय भद्र भलाद्मीकै रहोवरमा यस्ता घटना मिलाएर लुकाउने गरिन्छ । अझै पनि पोखरा महानगरमा दलित भएकै आधारमा थुप्रैले कोठा भाडामा पाउँदैनन् । मुखिन्जेल केही नभनेपनि विभिन्न वहाना बनाएर दलित समुदायका व्यक्तिलाई घर भाडामा दिईँदैन । त, कतिपय ठाऊँमा अझै पनि जातकै कारणले दलित समुदायका मानिसहरुले विभेद सहनुपरेको यथार्थ छ ।
‘यो कस्तो समाजमा छौँ हामी ?’ नेपाली काँग्रेसका युवा नेता तथा दलित अधिकारकर्मी किसान सुनार प्रश्न गर्छन्–‘शैक्षिक हिसाबले यति शिक्षित युवालाई त विभेद गरिन्छ भने वर्गीय र शिक्षाको हिसाबले कमजोर हाम्रा समुदायका मान्छेलाई समाजमा कति विभेद सहनु परिरहेको होला ?’
सुनारले यस्ता गतिविधिलाई सामान्य भुल भन्दै माफि दिन नहुने धारणा राख्छन् । ‘यो त एउटा प्रतिनीधिमुलक घटना मात्रै हो । यस्ता थुप्रै विभेदका घटनाहरुको संख्या हेर्ने हो भने सगरमाथा भन्दा अग्लो हुन्छ ।’ सुनारले यस्ता घटनालाई सामान्य रुपमा नहेरियोस् भन्नकै लागि भएपनि विभेद गर्ने सापकोटालाई कारबाही हुनुपर्ने अडान राख्छन् ।
मुद्दा अगाडि बढिसक्यो : प्रहरी
यता जिल्ला प्रहरी कार्यालय कास्कीका प्रवक्ता समेत रहेका डिएसपी रवीन्द्रमान गुरुङले जातिय विभेदलाई कानुनी रुपमा अपराध मानिने भएकोले सोही अनुसार मुद्दा अगाडि बढाईने बताएका छन् । ‘यस्तो घटनालाई हामीले दुई पक्षीय मेलमिलाप गराएर पठाउन मिल्दैन । त्यसैले कानुनअनुसार नै अगाडि बढाउने हो । र, त्यो प्रकृया अगाडि बढिसकेको छ ।’
जातीय विभेद गर्नेलाई तीन महिनादेखि तीन बर्षसम्म कैद वा एक हजारदेखि पच्चीस हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना वा दुबै सजाय हुनसक्ने कानुनमा उल्लेख छ ।
This will close in 3 seconds
सम्बन्धित खबर
डा. चैतन्य अधिकारीको ‘जुद्ध शमशेरका नाममा’ कविता सङ्ग्रह लोकार्पण
बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको समस्यामा प्रतिफल आउने गरी काम गर्छुः गोकर्ण कार्की
काम गर्न राम्रो टीम चाहिन्छ, त्यो हामीले लिएर आएका छौँः अर्जुन पोखरेल
‘नारामा युवा पटकपटक, नेतृत्वमा युवा यस पटक’ – सौगात थापा
‘मानिया’ इनर्जी ड्रिंक पिउँदा तामाङ्गले जिते ३२ इन्चको एलइडी टिभी
जीवनको मुक्ति साधना, सफलताका लागि कर्म अनिवार्यः प्रदेश प्रमुख भट्ट
यो पनि पढौँ
स्याङ्जामा विवाहकै दिन बेहुलाबेहुली पक्राउ
जनकपुरको होटलमा बेहोस भेटिएकी पोखराकी युवतीको मृत्यु, सँगै बसेका २ युवक फरार
आँखामा राख्दा पनि नबिझाउने ‘बिनोद सर’ अब सम्झनामा
बालकुमारीमा मारिएकाका परिवारलाई कोरियाबाट आर्थिक सहयोग